ޗާގޯސްގެ ރަށްތަކާ ދިވެހިރާއްޖެއާ ތާރީހީ ގުޅުންތަކެއް އެބަހުރި ކަމަށާއި އެހެންވެ އެހެން އެއްވެސް ގައުމަކަށް ވުރެ ޗާގޯސް ހައްގުވަނީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.

އިނގިރޭސި ޓެބްލޮއިޑް ނޫހެއް ކަމަށްވާ އެކްސްޕްރެސް އަށް ދެއްވި ޚާއްޞަ ބަސްދީގަތުމެއްގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ، ދިވެހިންގެ ތާރީޚުގައި "ފޯޅަވަހި"ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ޗާގޯސް ޖަޒީރާތަކުގެ މުސްތަޤުބަލާ ގުޅޭގޮތުން އިނގިރޭސި ސަރުކާރާ އެކު ދިވެހި ސަރުކާރުން މަޝްވަރާތައް ފަށްޓަވާފައިވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވާފައެވެ.

ރައީސް ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ޖިއޮގްރަފީގެ ގޮތުން ގާތްވުމާއި، ތާރީޚީ ގުޅުންތަކަށް ބަލާއިރު، އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުންވެސް އެ ޖަޒީރާތަކުގެ މިލްކުވެރިކަމަށް ވަކާލާތުކުރުމުގައި މޮރިޝަސްއަށްވުރެ ބޮޑަށް ޙައްޤުވެގެންވަނީ ދިވެހިރާއްޖެއެވެ.

ރާއްޖޭގެ މި ހުށަހެޅުން ކާމިޔާބުވެއްޖެ ނަމަ، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ މޭ މަހު އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަށް ބަދަލުތަކެއް އައުމުގެ ފުރުޞަތު އެބައޮތެވެ. މީގެ އިތުރުން، މިކަމުގެ ސަބަބުން އިނގިރޭސި ޓެކްސް ދައްކާ ފަރާތްތަކުން ޚަރަދުކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް އަންދާޒާކުރެވޭ 35 ބިލިއަނާއި 80 ބިލިއަން ފައުންޑާ ދެމެދުގެ ބޮޑު ބުރައަކުން އެ ޤައުމު ސަލާމަތްވެގެންދާނެކަންވެސް އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

މި މައްސަލައިގެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ އިންޑޯ-ޕެސިފިކް ސަރަޙައްދުގައި އިނގިރޭސިވިލާތާއި އެމެރިކާގެ ދިފާޢީ ވަރުގަދަ ބާރެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ޑިއޭގޯ ގާސިއާ އެވެ. މިއީ ޗައިނާގެ ނުފޫޒު ގަދަވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި އެ ގައުމުތަކުގެ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކުރުމަށް އޮތް މުހިންމު އަސްކަރީ މަރުކަޒެކެވެ.

އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު ވެވުނު އައު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ޗާގޯސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރު މޮރިޝަސްއާ ހަވާލުކުރެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް، 99 އަހަރުގެ ކުއްޔަކަށް ޑިއޭގޯ ގާސިއާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒު އިނގިރޭސިވިލާތާއި އެމެރިކާގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮންނާނެއެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، މިހާރު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މިލްކުވެރިކަމުގައި އޮތް މި ބިމަށް ކުލީގެ ގޮތުގައި އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 100 މިލިއަން ޕައުންޑް މޮރިޝަސްއަށް ދައްކަން ޖެހެއެވެ.

ނަމަވެސް، ރައީސް މުޢިއްޒު ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި މިއީ ހަމައެކަނި ޖިއޯޕޮލިޓިކްސްއާ ގުޅުންހުރި ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ތާރީޚީ ހަގީގަތްތަކާއި، އިންސާފާއި، އަދި ޒަމާންވީ ބައިވެރިއެއްގެ އަޑުއެހުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުން ދޭ ސަމާލުކަމާ ގުޅޭ މައްސަލައެކެވެ.

އެކްސްޕްރެސް ނޫހަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވަމުން ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވިދާޅުވީ، ރަސްމީ ސިޓީބިޓީގެ ޒަރީޢާއިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަންބޮޑުވުންތަކާއި ދަޢުވާތައް އިނގިރޭސި ސަރުކާރަށް ހުށަހަޅާފައިވާނެ ކަމަށެވެ.

"ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުގެ ދެކުނުގައި އޮންނަ، އަޅުގަނޑުމެން 'ފޯޅަވަހި'ގެ ނަމުން ނަންދީފައިވާ ޗާގޯސް ޖަޒީރާތަކާ ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ތާރީޚީ ގުޅުންތަކެއް އެބަހުރި. މި ގުޅުންތަކަކީ ލިޔެކިޔުންތަކުން ސާބިތުވާން ހުރި ކަންތައްތަކެއް. އެހެންކަމުން، އެހެން އެއްވެސް ޤައުމަކަށްވުރެ ބޮޑަށް އެ ރަށްތަކުގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު ދިވެހިރާއްޖެއަށް އޮތްކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން ޤަބޫލުކުރަން،" ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ސަތާރަ ވަނަ ގަރުނާ ހަމައަށް މޮރިޝަސްއަކީ އިންސާނުން އާބާދުވެފައި ނުވާ ފަޅު ރަށެކެވެ. އެ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި ނެދަލޭންޑްސް ފްރާންސް އަދި ފަހުން އިނގިރޭސި އިސްތިއުމާރީ ބާރުތަކުން ޔޫރަޕާއި އެފްރިކާގެ މީހުން އެ ރަށަށް ގެންގޮސް އާބާދުކުރަން ފެށިއެވެ. ނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ވޭތުވެދިޔަ 2,500 އަށްވުރެ ގިނަ އަހަރު ވަންދެން މީހުން ދިރިއުޅެމުން އަންނަ ގައުމެކެވެ. ފޯޅަވަހީގައި ހުރި ދިވެހި މަހާނަގާތަކަކީ 900 އަހަރަށްވުރެ ދުވަސްވީ ތަކެއްޗެވެ. މިއީ މޮރިޝަސްގައި މީހުން ވަޒަންވެރިވާން ފެށުމުގެ މާ ކުރިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެތައް ގަރުނެއްވީ ދިވެހި ފޯލްކްލޯރ ނުވަތަ ކިޔައިއުޅޭ ވާހަކަތަކުން، ރާއްޖޭގެ ކަނޑުދަތުރުވެރިންނާއި މަސްވެރިން އެ ރަށްރަށުގައި ތާށިވެފައި ތިބިކަން އެނގެން އެބައޮތެވެ.

މޮރިޝަސްގައި އިންސާނުން އާބާދުވުމުގެ 100 އަށްވުރެ ގިނަ އަހަރު ކުރިން، 16 ވަނަ ގަރުނުގެ ދިވެހި ރަސްކަލެއްގެ ފަތްކޮޅެއްގައި ފޯޅަވަހީގެ މައްޗަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާދަތީ ބާރު އޮތްކަން ވަނީ ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. އާސާރީ ހެކިތަކުގެ އިތުރުން، 1970 ގެ އަހަރުތަކުގައި އިނގިރޭސިވިލާތާއި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒެއް ހެދުމަށްޓަކައި އެ ރަށްތަކުން މަޖުބޫރުން ބޭރުކޮށްލި ފޯޅަވަހީގެ ރައްޔިތުންގެ ޑީއެންއޭ ތަހުލީލުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އެމީހުންގެ ކިބައިގައި ދިވެހި ނަސްލާއި ކްރިއޯލް ނަސްލުގެ އަސަރު އެބަހުއްޓެވެ.

ރައީސް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ މިހާރުވެސް ރަސްމީކޮށް އިނގިރޭސި ސަރުކާރަށް މި މައްސަލަ ވަނީ ހުށަހަޅާފައި ކަމަށާއި މި މަޝްވަރާތަކުގެ ތަފްޞީލު މިވަގުތު ހާމަކުރެވެން ނެތް ނަމަވެސް، ޗާގޯސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރުގެ މައްޗަށް އެންމެ ވަރުގަދަ ދަޢުވާއެއް ކުރެވެން އޮތީ ދިވެހިރާއްޖެއަށްކަން  ޔަޤީންކަމާއެކު ތަކުރާރުކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ.

ކިއާ ސްޓާމާގެ ސަރުކާރުން ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލާގައި އެކުލަވާލި އެއްބަސްވުމާ މެދު ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު ވިދާޅުވީ އިނގިރޭސިވިލާތާއެކު އޮތް ގުޅުން ވަރަށް ވަރުގަދަ ކަމަށެވެ. އަދި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ޗުއްޓީ ހޭދަކުރުމަށް އެންމެ މަގުބޫލު އެއް މަންޒިލަށް ވާއިރު، އެ ގައުމާއި ރާއްޖެއާ ދެމެދު އޮތް ފަދަ ގާތް ރައްޔިތުންގެ ގުޅުމެއް އޮތީ މަދު ގައުމެއްގައި ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.