ސަރުކާރުން ނަގާފައިވާ ލޯނުތަކުގެ ދަރަނި އަނބުރާ ދެއްކުމާއި އިންޓްރެސްޓަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއަށް 9.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ޚަރަދުކުރި ކަމަށް މާލީ ކަންކަމާއި ތަރައްޤީގެ ރޭވުންތެރިކަމާ ބެހޭ ވުޒާރާގެ ތަފާސް ހިސާބު ތަކުން ދައްކައިފިއެވެ.

މިއީ ލޯނުތަކާއި ލޯނުތަކުގެ އިންޓެރެސްޓް އަނބުރާ ދެއްކުމަށް ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން އެންމެ ބޮޑު ހޭދައެއް ކޮށްފައިވާ އަހަރެވެ.

މާލީ ވުޒާރާއިން އާންމުކޮށްފައިވާ ވީކްލީ ފިސްކަލް ޑިވެލޮޕްމެންޓް ރިޕޯޓުން ދައްކާގޮތުން، މިދިޔަ އަހަރު ނިމުނުއިރު ލޯނު ދެއްކުމަށް އެކަނިވެސް 5.1 ބިލިޔަން ރުފިޔާ ވަނީ ހޭދަކޮށްފައެވެ.

މި އަދަދަކީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ބަޖެޓުގައި އެކަމަށް ކަނޑައެޅި 3.8 ބިލިޔަން ރުފިޔާއަށްވުރެ އިތުރު އަދަދެކެވެ. އަދި 2024 ވަނަ އަހަރު ލޯނު ދެއްކުމަށް ޚަރަދުކުރި 2.3 ބިލިޔަން ރުފިޔާއާ އަޅާ ބަލާއިރު 121.7 އިންސައްތަ އިތުރު އަދަދެކެވެ.

މިދިޔަ އަހަރު ލޯންތަކުގެ އިންޓްރެސްޓަށް ވެސް ބޮޑު އަދަދެއް ދައްކާފައިވެއެވެ. އެ ގޮތުން، އަހަރު ނިމުއިރު ލޯނުތަކުގެ އިންޓެރެސްޓަށް 4.7 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އެ އަހަރަށް ބަޖެޓުކުރި 5.5 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް ވުރެ ދަށް އަދަދެކެވެ. އެކަމަކު، އޭގެ ކުރީ އަހަރާ ބަލާއިރު މިއީ 1.4 އިންސައްތައިގެ އިތުރުވުމެކެވެ.

ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ލޯނު ދެއްކުމަށް ޖުމްލަ 2.9 ބިލިޔަން ރުފިޔާ ހޭދަކުރިއިރު، މީގެ ތެރޭގައި ބައިނަލްއަގްވާމީ ޖަމްއިއްޔާތަކާއި އެކި ގައުމުތަކުން ނަގާފައިވާ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކުގެ ލޯނުތައް ހިމެނެއެވެ.

މިދިޔަ އަހަރު ސަރުކާރުން ޕީއެސްއައިޕީ މަޝްރޫއުތަކަށް ވެސް ޚަރަދުކުރި ކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީގެ ހިސާބުތަކުން ދައްކަނީ 8.6 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. އެހެންކަމުން މިދިޔަ އަހަރު ދަރަނި ދެއްކުމާއި އިންޓްރެސްޓަށް ހޭދަކުރި ޖުމުލަ 9.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ އަކީ ރިކޯޑު އަދަދެކެވެ. އެއީ އެ މަޝްރޫއު ތަކަށް އެ އަހަރު 12.4 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރަން ސަރުކާރުން ރޭވި ނަމަވެސް އަހަރު ނިމުންއިރު އޭގެ ތެރެއިން 3.7 ބިލިއަން ރުފިޔާގައި ބާކީ ހުއްޓެވެ.

އެހެންވެ، ދަރަނި އަނބުރާ ދެއްކުމާއި އިންޓްރެސްޓަށް މިދިޔަ އަހަރު، މަޝްރޫއުތަކަށް ވުރެ އިތުރަށް 1.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ ޚަރަދުކުރިއެވެ.

މާލީ ވުޒާރާއިން އާންމުކޮށްފައިވާ ރިޕޯޓުގައިވާގޮތުން 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގެ އޯވަރޯލް ޑެފިސިޓް ހުރީ 13.1 ބިލިޔަން ރުފިޔާގައެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް މި އަދަދު ވަނީ 3.5 ބިލިޔަން ރުފިޔާއަށް ކުޑަކުރެވިފައެވެ.

އިންވެސްޓަރުން ދައުލަތުގެ މާލީ ދެމެހެއްޓެނިވިކަން ވަޒަންކުރުމުގައި ބަލާ މުހިންމު މިންގަނޑެއް ކަމަށްވާ ޕްރައިމަރީ ބެލެންސް (ދަރަނީގެ އިންޓްރެސްޓް ޚަރަދު ނުހިމަނައި، އާމްދަނީއާއި ޚަރަދުގެ ފަރަގު) ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެފައެވެ. އެގޮތުން 2024 ވަނަ އަހަރު 8.4 ބިލިޔަން ރުފިޔާގައި ހުރި ޑެފިސިޓްވި ޕްރައިމަރީ ބެލެންސް، 2025 ވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު ހުރީ 1.2 ބިލިޔަން ރުފިޔާގެ ސަރޕްލަސްއެއްގައެވެ. މިއީ ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޕްރައިމަރީ ސަރޕްލަސް އެއްގައި މާލީ އަހަރެއް ނިންމާލެވުނު ފުރަތަމަ ފަހަރުކަން މާލީ ވުޒާރާއިން ފާހަގަކުރެއެވެ.